Lachy Limanowskie to grupa etnograficzna rozdzielająca Górali od Krakowiaków. Północą granicę Lachów Limanowskich stanowi wał górski, będący północnym obrzeżem doliny rzeki Łososina. Na zachodzie teren ten ogranicza pas wzgórz ze szczytami Pasierbiec i Zęzów, na południu dolina rzeki Łososina (w stronę stoków Cichonia), zaś dalej granica biegnie w kierunku wschodnim grzbietami Ostrej, Jeżowej Góry, Łyżki i Latacza, skręcając następnie na wysokości Chomranic gwałtownie ku północy (w kierunku Sechnej).

Teren zamieszkiwany przez Lachów Limanowskich to obszar górzysty. Ośrodkiem administracyjnym i kulturowym była Limanowa. Podstawą gospodarki było rolnictwo, sadownictwo (m.in. jabłka, śliwy) oraz hodowla bydła.

Strój męski Lachów Limanowskich składał się z sukiennych spodni wpuszczonych do butów z cholewkami, białej koszuli, na którą nakładano granatowy kaftan lub kamizelkę. Ubiorem wierzchnim była lniana górnica z wyłogami, a w dni chłodniejsze sukienne gunie, sukmany lub gurmany.

Kobiety natomiast na lnianą koszulę i halkę nakładały kolorową spódnicę, na nią zaś białą haftowaną zapaskę. Panny nosiły ozdobione koralikami i haftem gorsety. Mężatkę wyróżniała haftowana chusta, związana w czepiec. Zimą ubierano krótkie kożuszki i wełniane naramienne chusty. Na nogach kobiety nosiły trzewiki.

Jeśli chodzi natomiast o doroczne obrzędy to trzeba podkreślić, że były one bogato rozbudowane pod względem zwyczajów bożonarodzeniowych, szczególnie związane z Wigilią (ubieranie podłaźniczki, wróżby wigilijne, zabiegi magiczne mające zapewnić dostatek i szczęście). Od Bożego Narodzenia do Trzech Króli po wsiach chodziły grupy kolędnicze z Herodami, Gwiazdą, Niedźwiedziem i Turoniem. W drugi dzień Wielkanocy domy odwiedzali przebierańcy tzw. dziady śmiguśne. Ubrani byli oni w słomiane czapki i bluzy, z maskami na twarzach, zaopatrzeni w drewniane sikawy, przy pomocy których oblewali przechodniów. W Zielone Święta palono sobótki.

W obrzędowości rodzinnej najbardziej rozbudowaną formę miało wesele poprzedzone uroczystymi zmówinami. Do ślubu jechano w towarzystwie banderii konnej. W czasie wesela odbywały się tradycyjne oczepiny, a po weselu przenosiny młodej do domu pana młodego. Przy chrzcie zachował się zwyczaj darowaniu dziecku przez matkę chrzestną kukiełki – specjalnie wypiekanego ciasta. Podczas pogrzebów zachował się zaś zwyczaj pożegnania dokonywanego w imieniu zmarłego ze wsią, domem i rodziną.

W sztuce ludowej zwraca uwagę rzeźba w drewnie, którą można spotkać niemal na każdym kroku w kapliczkach. Dominują tematy m.in.: Chrystus Ukrzyżowany, Frasobliwy, U Słupa. Powszechny był też wyrób bibułkowych kwiatów (palmy, przyozdabianie obrazów w izbie czy też mogił) oraz hafciarstwo.

Folklor muzyczny był tutaj bogaty i różnorodny, który posiadał wiele wpływów. Tradycje te kultywują liczne zespoły regionalne. Lachów reprezentują znani z występów w kraju i zagranicą: „Limanowianie” z Limanowej oraz zespoły: „Spod Kicek” z Mordarki i „Pisarzowianie” z Pisarzowej.

Źródło fotografii:

Zdj. 1, Zdj. 2, Zdj.3 – „Altas Polskich Strojów Ludowych – Jan Wielek – Strój Lachów Limanowskich” Warszawa – Wrocław 1988

Zdj. 4 –  „Tańce Lachów od Sącza, od Limanowej, od Szczyrzyca” Michalina Wojtas, Nowy Sącz 2007

  • Osoba Magdalena Szczygieł - Smaga - Dyrektor
  • Adres Limanowski Dom Kultury
    ul. Bronisława Czecha 4
    34-600 Limanowa
Interaktyna Mapa Atrakcji TurystycznychPopularyzacja atrakcji turystycznych Województwa Małopolskiego.