Nazwa gwarowa Lachów Szczyrzyckich to: Szczyrzyczanie. Jest to grupa lachowska, zamieszkująca pogranicze trzech powiatów: bocheńskiego, myślenickiego i limanowskiego. Teren zamieszkały przez Szczyrzyczan przedstawia się jako rozległa kotlina o kształcie nieregularnej niecki, wznosząca się ok. 400 m n.p.m., sięgająca od doliny Raby do stóp Beskidu Wyspowego. Od zachodu ograniczona jest pasmem górskim ze szczytami Grodzisko (622 m n.p.m.) i Ciecień (835 m n.p.pm.), od południa opiera się o Śnieżnicę (1007 m n.p.m.).

Wschodnią granicę wyznaczają wzniesienia Kostrzy (730 m n.p.m.) i Świnnej (614 m n.p.m.). Kotlina posiada łagodny klimat i duże nasłonecznienie, korzystne warunki glebowe oraz stosunkowo duże zalesienie.

Podstawą tradycyjnej gospodarki było rolnictwo oraz towarzysząca mu hodowla bydła i owiec.

Odświętny strój męski składał się z białej koszuli płóciennej, granatowej kamizelki z wykładanym kołnierzem i klapkami zdobionymi kolorowym haftem, granatowego kaftana bez rękawów lamowanego czerwonym suknem. Kaftan zdobiły kolorowe hafty, naszycia z cekinów i koralików, białe guziczki. Spodnie są białe, płócienne dymki wpuszczane były do czarnych butów z cholewkami. Podstawowym okryciem wierzchnim była płótnianka górnica z płótna konopnego lub lnianego, lamowana czerwonym suknem. Od wielkiego święta bogatsi gospodarze nosili sukmany. Na obszarze południowo – zachodnim zdobiny sukman były w kolorze czarnym. Charakterystycznym nakryciem głowy był brusek, czyli kapelusz filcowy z okrągłą główką i niewielkim rondem, zdobiony kogucim piórkiem. Świąteczny ubiór kobiecy z II. połowy XIX wieku składał się z płóciennej koszuli z długimi rękawami, spódnicy z białego płótna, zdobionej białym haftem roślinnym i zakończonej u dołu haftowanymi zębami. Gorsety z fioletowo-czerwonego lub zielonego adamaszku miały dołem doszyty pas drobniutkich fałdek, a z przodu zapinane były na haftki. Na przełomie XIX i XX wieku weszły w modę spódnice tybetowe, drukowane w kwiaty najczęściej na zielonym, białym lub bordowym tle oraz gorsety aksamitne, zdobione koralikami i rozbudowanym haftem kwiatowym. Gorset sznurowano czerwoną wstążką. Do stroju odświętnego nie noszono zapasek. Okryciem wierzchnim były katany z długimi rękawami, z kołnierzykiem, zdobione haftem, koraliczkami i aplikacjami. Ramiona okrywano płóciennymi płachtami, łoktuszami, później pojawiły się grubsze chusty wełniane. Mężatki na głowie nosiły białą chustę wiązaną w czepiec lub chustki tybetowe wiązane w tyle głowy. Zimą i od święta kobiety oraz dziewczęta wkładały czarne buty z cholewkami. Dopełnieniem stroju były noszone wysoko na szyi sznurki prawdziwych korali.

W obrzędowości dorocznej na uwagę zasługują grupy kolędnicze z turoniem w okresie bożonarodzeniowym, grupy dziadów śmigustnych w okresie wielkanocnym i słynne szczyrzyckie uroczystości dożynkowe.

W obrzędowości rodzinnej wyróżniają się, rozbudowane do rangi widowiska, wesela szczyrzyckie z bogatym folklorem słownym i muzycznym.

U Lachów Szczyrzyckich rozwinęło się ciekawe zdobnictwo malowanych skrzyń do przechowywania odzieży.

W folklorze muzycznym przeważają elementy folkloru krakowskiego.

Źródło fotografii:

Zdj. 1 –  „Tańce Lachów od Sącza, od Limanowej, od Szczyrzyca”  Michalina Wojtas, Nowy Sącz 2007

Interaktyna Mapa Atrakcji TurystycznychPopularyzacja atrakcji turystycznych Województwa Małopolskiego.